Yamuk bozulma
Bir noktanın sol ve sağ göz görüntüleri yalnızca yatayda ayrılmalıdır. Aralarında dikey fark varsa buna dikey paralaks (vertical parallax) denir. Yakınsak düzenin kadraj köşelerinde ürettiği dikey paralaksa yamuk bozulma (keystone distortion) denir.
Neden oluşur
Yakınsak düzende iki kamera birbirine doğru döndüğü için görüntü düzlemleri arasında 2β açı vardır. Dikdörtgen bir çerçeve iki görüntüde zıt yönlere eğilmiş iki yamuk olarak görünür. Kadrajın merkezinde ve yatay ile dikey orta çizgilerde dikey fark yok denecek kadar azdır; köşelere doğru büyür (Woods, Docherty, Koch 1993). Kapalı bir formülü yoktur; hesaplayıcı her noktayı iki kameraya izdüşürerek hesaplar.
İzleyicide
Dikey paralaks derinlik bilgisi taşımaz. Gözler iki görüntüyü üst üste getirmek için dikey yönde de ayarlanmaya çalışır; bu, yorgunluğa ve büyük değerlerde çift görmeye yol açar.
Büyüklüğü
Yamuk bozulma kamera aralığı büyüdükçe, konverjans yaklaştıkça ve objektif genişledikçe artar. Kamera aralığı 150 mm ve konverjans 2 m iken, 1920 piksellik görüntüde köşe dikey paralaksı:
| Objektif | Köşe dikey paralaksı | 55" TV, 2,5 m (açı dakikası) |
|---|---|---|
| 18 mm | 39 px | 34′ |
| 35 mm | 20 px | 17′ |
| 85 mm | 8 px | 7′ |
Dikey paralaks için sık anılan kabul sınırı yaklaşık 15 açı dakikasıdır (Terzić ve Hansard). Woods ve diğerleri, 16" bir monitörde iki görüntünün birleşebilmesi (füzyon) için dikey farkın 7 mm'den az olması gerektiğini bildirir.
Diğer dikey paralaks kaynakları
Dikey paralaksı yalnızca yakınsak geometri üretmez. Rig hizasındaki küçük hatalar da aynı etkiyi yapar:
- Yükseklik farkı: kameralardan biri diğerinden yüksek.
- Eksen dönmesi: kameralardan biri optik ekseni etrafında dönmüş (roll).
- Ölçek farkı: iki objektifin odak uzaklığı ya da zoom konumu eşit değil.
- Objektif farkı: iki objektifin distorsiyonu ya da optik merkezi farklı.
Düzeltme
Mastering'in geometrik düzeltme aşamasında dikey hizalama, dönme, ölçek ve yamuk bozulma birlikte düzeltilir. Yakınsak çekimin yamuk bozulması, her görüntünün kendi merkezi etrafında β kadar geri döndürülmesiyle kalkar; bkz. Yakınsak düzen. Hesaplayıcının sonuç kartlarında mastering'de düzeltilecek yamuk bozulma piksel ve açı dakikası olarak verilir.