Kukla tiyatrosu etkisi
İnsanlar ve objeler olduğundan küçük, bir maketin ya da kukla sahnesinin içindeymiş gibi görünüyorsa buna kukla tiyatrosu etkisi (puppet-theater effect) denir. Woods, Docherty ve Koch (1993) bu etkiyi geniş kamera aralığı ile uzun odaklı objektifin birleşimiyle ilişkilendirir.
Geometrik açıklama
Algılanan uzayda iki ölçek karşılaştırılabilir:
- Boy ölçeği: bir objenin algılanan boyunun gerçek boyuna oranı.
- Derinlik ölçeği: iki obje arasındaki algılanan uzaklığın gerçek uzaklığa oranı.
Ortostereoskopik gösterimde ikisi eşittir ve sahne doğal oranlarıyla görünür. Derinlik ölçeği boy ölçeğinden büyükse objeler, aralarındaki boşluğa göre küçük kalır; sahne kukla sahnesi gibi algılanır. Küçükse tersine, katmanlar birbirine yaklaşır ve karton etkisine benzer bir düzleşme olur.
Örnekler
Oran 1 ise sahne doğal oranlarıyla görünür; 1'den büyükse objeler aralarındaki derinliğe göre küçük kalır (maket), 1'den küçükse katmanlar birbirine yaklaşır (düzleşme).
| Çekim | Derinlik ölçeği / boy ölçeği | Sonuç |
|---|---|---|
| 35 mm, b 65 mm, insan 3,5 m | ×0,63 | katmanlar yaklaşır, düzleşme |
| 85 mm, b 300 mm, insan 15 m | ×0,83 | doğala yakın, hafif düzleşme |
| 85 mm, b 500 mm, insan 15 m | ×1,79 | objeler küçük kalır, maket etkisi |
| 200 mm, b 1000 mm, insan 40 m | ×3,11 | belirgin kukla tiyatrosu etkisi |
Uzun odaklı objektifle uzaktaki objeyi çekerken derinliği kurtarmak için kamera aralığı büyütülür; aralık büyüdükçe objeler arasındaki derinlik, objelerin boyundan hızlı büyür.
Sınırlar
Bu oran etkinin geometrik kısmıdır. Boyut algısı tanıdık boyut, perspektif ve doku gibi başka ipuçlarına da dayanır. Kamera aralığının göz arasından çok büyük olduğu hiperstereo çekimlerde etki bilinçli olarak, manzarayı maket gibi göstermek için de kullanılır.