Paralaks
Stereoskopik görüntüde her nokta iki kez görünür: bir kez sol göz için, bir kez sağ göz için. İki görüntü arasındaki yatay uzaklık paralakstır (parallax). Beyin bu farkı derinliğe çevirir.
Ekran paralaksı
Ekranda sağ göz görüntüsünün konumundan sol göz görüntüsünün konumu çıkarılır:
burada: x_sağ ve x_sol, noktanın sağ ve sol göz görüntüsündeki yatay yeri (ekranda, mm)
- P = 0: nokta ekran düzleminde görünür.
- P > 0 (pozitif, uncrossed): nokta ekranın arkasında görünür.
- P < 0 (negatif, crossed): nokta ekranın önünde, izleyiciye doğru görünür.
- P = e: görüş ışınları paraleldir, nokta sonsuzda görünür.
- P > e: ışınlar hiç kesişmez; gözlerin dışa açılması gerekir. Bu ıraksamadır (divergence) ve doğada karşılığı yoktur.
Algılanan uzaklık
İzleyicinin gözleri, ekrandaki iki görüntüden geçen iki ışının kesiştiği yerde bir nokta görür. Benzer üçgenlerden:
burada: Zp algılanan uzaklık (izleyiciden), V izleme uzaklığı, e göz arası, P ekran paralaksı
Bu bağıntı Woods, Docherty ve Koch'un (1993) modelindeki izleme tarafıdır. Paralaks göz arası kadar negatifse (P = −e) nokta izleme uzaklığının yarısında, yani ekranla izleyicinin tam ortasında görünür.
Yüzde, milimetre, piksel
Paralaks çoğunlukla görüntü genişliğine oran olarak verilir, çünkü bu oran çözünürlükten ve ekrandan bağımsızdır. Ekrandaki karşılığı ekran genişliğiyle, piksel karşılığı yatay çözünürlükle çarpılarak bulunur:
burada: d paralaksın görüntü genişliğine oranı, Ws ekran genişliği, N_px yatay piksel sayısı
Oran aynı kaldığı hâlde milimetre karşılığı ekranla büyür. 1920 piksellik bir görüntüde %1 paralaks 19 pikseldir:
| Ekran | Genişlik | %1 paralaks |
|---|---|---|
| Telefon 6,1" | 0,14 m | 1,4 mm |
| TV 55" | 1,22 m | 12,2 mm |
| Sinema perdesi | 10 m | 100 mm: göz arasından büyük, ıraksama |
Bu yüzden bir film tek bir ekran için hazırlanır; başka ekranda gösterilecekse paralaksı yeniden ayarlanır. Bkz. Mastering.
Açısal paralaks
Gözün gerçekte algıladığı şey, iki görüntüye yakınsama açısının ekrana yakınsama açısından farkıdır (angular disparity):
burada: δ açısal paralaks. 1° = 60 açı dakikası (′)
Konfor için sık kullanılan sınır 1°'dir (Lambooij ve diğerleri). 2,5 m'den izlenen bir televizyonda bu yaklaşık 44 mm paralaksa karşılık gelir.
Disparite ve paralaks
Kamera sensöründeki karşılığa disparite (disparity) denir. Disparite görüntü ekrana büyütülünce ekran paralaksına dönüşür: P = (Ws / Wc) · d_sensör (Wc sensör genişliği). Göz retinasındaki farka da retinal disparite denir.